Windows Server Lisanslama Rehberi: CAL ve RDS CAL Nedir?

Windows Server lisanslaması, ilk bakışta karmaşık görünen ancak üç temel yapı taşına indirgenebilen bir modeldir: sunucu lisansı (core tabanlı), erişim lisansı (CAL) ve gerekiyorsa uzak masaüstü erişim lisansı (RDS CAL). Bu üçünün doğru hesaplanması, hem eksik lisans riskini hem de gereksiz lisans maliyetini ortadan kaldırır. Bu rehberde her bir katmanı ve sık karıştırılan noktaları ele alıyoruz.

1. katman: Windows Server core lisansı

Windows Server, sunucunun fiziksel çekirdek (core) sayısı üzerinden lisanslanır. Temel kurallar şunlardır:

• Sunucudaki tüm fiziksel çekirdekler lisanslanmalıdır.
• İşlemci başına en az 8 core, sunucu başına en az 16 core lisanslama zorunluluğu vardır. Daha az çekirdekli bir sunucuda dahi minimum 16 core lisansı gerekir.
• Lisanslar core paketleri hâlinde satılır; toplam, sunucunun çekirdek sayısına tamamlanır.

Standard mı, Datacenter mı? Fark ağırlıklı olarak sanallaştırma hakkındadır. Standard sürüm, lisanslanan sunucu üzerinde sınırlı sayıda sanal makine çalıştırma hakkı verir; Datacenter ise aynı fiziksel sunucu üzerinde sınırsız sanal makine hakkı tanır. Yoğun sanallaştırma yapılan ortamlarda Datacenter, toplam maliyette çoğu zaman daha avantajlıdır.

2. katman: CAL — erişim lisansı

Sunucu lisansı, sunucunun çalışmasını sağlar; ancak sunucuya erişen her kullanıcı veya cihaz için ayrıca CAL (Client Access License) gerekir. İki türü vardır:

Seçim kuralı basittir: kullanıcı sayınız cihaz sayınızdan azsa User CAL, cihaz sayınız kullanıcı sayınızdan azsa Device CAL genellikle daha ekonomiktir. İki tür aynı ortamda birlikte de kullanılabilir.

3. katman: RDS CAL — uzak masaüstü erişimi

Sık karıştırılan nokta şudur: standart CAL, Uzak Masaüstü (RDS/RDP) oturumlarını kapsamaz. Kullanıcılar sunucuya Remote Desktop Services üzerinden oturum açıyorsa — terminal sunucu, uzak çalışma, uygulama yayınlama gibi senaryolar — her kullanıcı veya cihaz için standart CAL’a ek olarak RDS CAL gerekir.

Yani tipik bir terminal sunucu kurulumunda üç lisans katmanı birlikte bulunur: Windows Server core lisansı + Windows Server CAL + RDS CAL. Katmanlardan birinin eksik olması, kurulumun lisans açısından eksik kalması anlamına gelir.

SQL Server: iki lisans modeli

Sunucuda SQL Server çalışacaksa, onun lisansı Windows Server’dan bağımsız hesaplanır ve iki modelden biri seçilir:

• Core tabanlı: Sunucunun (veya sanal makinenin) çekirdek sayısına göre lisanslanır; kullanıcı sayısı sınırsızdır. Kullanıcı sayısı yüksek veya dışa açık sistemlerde tercih edilir.
• Server + CAL: Sunucu başına bir lisans + erişen her kullanıcı/cihaz için SQL CAL. Kullanıcı sayısı düşük ve belirli olan iç sistemlerde ekonomiktir.

Sürüm tarafında Standard, genel kurumsal iş yüklerini karşılar; Enterprise, yüksek performans ve büyük ölçek gereksinimleri için konumlanır.

Sık yapılan üç hata

1. RDS CAL’ın atlanması — Uzak masaüstü kullanılan ortamda yalnızca standart CAL alınması, en sık görülen eksikliktir.
2. Minimum core kuralının gözden kaçması — Düşük çekirdekli sunucuda “çekirdek kadar” lisans alınabileceği varsayımı; minimum 16 core kuralı geçerlidir.
3. User/Device CAL seçiminin sayı analizi yapılmadan verilmesi — Kullanıcı ve cihaz sayıları karşılaştırılmadan yapılan seçim, gereksiz maliyet üretir.

Sonuç

Windows Server lisanslamasında doğru hesap üç adımda kurulur: çekirdek sayısına göre sunucu lisansı, erişen kullanıcı/cihaz sayısına göre CAL ve uzak masaüstü kullanılıyorsa ek RDS CAL. SQL Server ise kendi modeliyle ayrıca değerlendirilir. Trunk olarak Windows Server, CAL, RDS CAL ve SQL Server lisanslarını kurumsal firmalara tedarik ediyoruz; sunucu donanımıyla birlikte tek teklif kapsamında da sunulabilir. Detaylar için Microsoft Lisans Tedarik sayfamızı inceleyebilir, ürün, sürüm ve adet bilgisiyle teklif alabilirsiniz. Donanım tarafı için sunucu tedarik sayfamıza göz atabilirsiniz.